Tác gia, Đại gia và “Alibaba” (Câu chuyện thương hiệu)

Cảm hứng bài viết trên Blog của anh Phan Phương Đạt , PRT hầu chuyện tiếp quý vị với thông điệp: sở hữu cái tên không là gì cả, kể khi bạn là Đại Gia.

Chắc các bạn đã nghe vụ kiện tụng rùm beng giữa SamsungApple, những câu chuyện bản quyền giữa MicrosoftApple, hay chuyện Café Trung Nguyên nước nhà bị đăng ký ở Trung Quốc, chuyện lục đục Quán Ngon. Đúng là vấn đề Tác quyền, Bản quyền, bảo về trí tuệ rất là quan trọng, nhưng với những nền Kinh tế đang phá triển, nền phát kinh tế dự trên kinh tế tư nhân như Việt Nam, thì vấn đề Thương Hiệu nên hiểu & hành xử thế nào cho đúng?

tac-gia-dai-gia

Bài viết gốc trên HBR.org với tiêu đề  “Think Like an Author, Not an Owner” (tạm dịch, hãy tư duy giống tác gia đừng giống đại gia”). Đại ý là nền kinh tế được dẫn dắt bởi 2 thế lực: các tác giả (tạo ra công nghệ, sản phẩm, v.v.) và chủ sở hữu (mua và khai thác các công nghệ, sản phẩm kia). Đến cuối cùng, lịch sử ghi nhận và đặt các tác gia cao hơn các đại gia. Với nền kinh tế đang phát triển, thì còn thêm một thế lực nữa mà tạm gọi là Alibaba (thưởng liên tưởng đến 40 tên cướp), những người không là tác giả, chẳng là đại gia, nhưng cố tình hoặc vô tình mà cố ý đăng ký sở hữu thương hiệu đã có (có thể chưa được đăng ký).

Tác gia & Đại gia

Câu chuyện kinh điển về Mickey Mouse. Bạn có thể bạn chưa từng nghe đến chú thỏ Oswald , nhưng vào cuối những năm 1920, thỏ Oswald còn nổi tiếng hơn cả chuột Mickey. Tác giả của nó là Walt Disney và Ubbe Iwerks, còn chủ sở hữu là Universal Studios. Khi Oswald trở nên nổi tiếng, Universal Studio gây sức ép với các tác giả để có lợi nhuận lớn hơn.  Biết là chiến đấu về mặt pháp lý sẽ thua, hai ông đã tiếp tục làm những gì mà các tác gia làm tốt nhất – tạo ra nhân vật mới, đó chính là chú chuột Mickey mà ngày nay các bạn trẻ đều biết.

tac-gia-vs-dai-gia

Nhiều chủ sở hữu cho rằng thứ quý giá nhất là sản phẩm do các tác giả tạo ra, nhưng thực ra thứ quý nhất lại là khả năng tạo ra sản phẩm của các tác giả. Universal Studio sở hữu nhân vật Oswald nhưng không sở hữu năng lực làm cho nó sống động. Với những sản phẩm hoàn thiện một lần (ví dụ một bức tranh), thì có thể không cần sự tham gia của tác giả nữa, nhưng với những sản phẩm liên tục được phát triển, được nâng cấp – ví dụ nhân vật hoạt hình, hay sản phẩm công nghệ, hay một mô hình kinh doanh, thì việc tác giả tiếp tục là vô cùng quan trọng.

Tác giả luôn là những cá nhân cụ thể, chủ sở hữu có thể là pháp nhân. Đại diện chủ sở hữu sẽ thay đổi theo thời gian và thường có mục tiêu kinh tế chứ không gắn bó với sản phẩm. Các tác giả thì thường gắn bó với sản phẩm hơn hẳn, yêu nó như ruột thịt, và không chỉ hướng đến mục tiêu kinh tế. Theo bài báo, “Universal Studios coi Oswald như một công cụ để kiếm tiền, còn Disney coi tiền như một công cụ để làm nên lịch sử – lịch sử hoạt hình”. Tất nhiên tác giả cũng cần những giá trị kinh tế từ chủ sở hữu để tài trợ cho sự phát triển của mình.

Bài báo kết luận, suy cho cùng, người tạo ra giá trị cho xã hội là các tác gia chứ không phải các đại gia.

Tác gia & “Alibaba”

tac-gia-vs-dai-gia1

Như các bạn thấy, thương hiệu không phải chỉ là cái tên gọi, cho dù là cái tên đó được  bảo hộ. Những Đại gia thực sự, họ mua bản quyền thương hiệu để sở hữu và khai thác một cách hợp tình hợp lý sẽ làm cho giá trị của sản phẩm tăng lên. Tuy nhiên, những “Alibaba”, cố tình hoặc cố ý để đăng ký một thương hiệu của người khác, tự nhận về mình là một điều kinh khủng.  Càng kinh khủng hơn khi sự vụ đó liên quan đến tranh chấp manh tính chất tình cảm, gia đình, như vụ tranh chấp giữa các con trong vụ “Tré bà đệ”. Dù pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam vẫn còn những kẽ hở trong việc bảo hộ thương hiệu, bảo hộ trí tuệ, nhưng trong thực tế xử lý vấn đề, các vụ kiện tụng cũng đã dựa trên lý và tình thấu đáo. Đơn cử là vụ “Tré bà đệ”, Cục Sở Hữu trí tuệ  thực hiện đúng nguyên tắc người sử dụng đầu tiên sẽ được ưu tiên trong các vụ tranh chấp về nhãn hiệu hàng hóa chứ không phải là người đầu tiên đăng ký nhãn hiệu hàng hóa. Chính vì vậy, các doanh nghiệp khởi nghiệp chú trọng việc đăng ký bảo hộ thương hiệu là tốt, tuy nhiên nếu cũng đừng quá đau đầu với các tranh chấp về Thương hiệu nếu lỡ ai đó cố tình đăng ký thương hiệu sản phẩm của bạn. Là tác gia, bạn không phải suy nghĩ sâu xa, luật pháp sẽ đứng về chính bản, bảo hộ sản phẩm của bạn.

Tác gia, Đại gia và “Alibaba” (Câu chuyện thương hiệu)
5 (100%) 51 votes

Thông tin liên quan

Comments